* Rady logopedy

Czy moje dziecko potrzebuje pomocy logopedy?
BuziaPrzyczyną kłopotów z nauką u dzieci są bardzo często wady wymowy. Wadliwa wymowa może odzwierciedlać się w czytaniu i w pisaniu, co obniża samoocenę dziecka i zniechęca do dalszej nauki. Niewłaściwie wymawiana głoska jest przez nie niewłaściwie zapisana, np. capka zamiast czapka.
Uczniowie z wadami wymowy stają się z czasem zastraszeni i nieśmiali, albo przeciwnie agresywni i złośliwi. Mają też problemy z nawiązaniem pozytywnych kontaktów z rówieśnikami, są narażeni na kpiny kolegów.
Zaburzenia mowy mogą być różne, od drobnych nieprawidłowości w wymawianiu głosek po ciężkie wady, które utrudniają kontakt z otoczeniem.
Podstawowe informacje

Kiedy dziecko trzyletnie:

  • Nie mówi lub mówi niewiele? Dziecko w wieku trzech lat powinno już mówić. Logopeda powinien określić przyczyny opóźnionego rozwoju mowy. Niezbędna jest pomoc w rozwijaniu mowy.
  • Podczas mówienia wysuwa język między zęby (wymawiając głoski: s,z,c,dz, ś,ź,ć,dź, sz,ż, cz,dż, t,d,n,l)? W czasie artykulacji tych głosek język znajduje się między zębami, wyrazy wymawiane są nieprawidłowo. Taka wada wymowy nie mija sama. Im dłużej dziecko tak mówi, tym trudniej będzie mu nauczyć się prawidłowej formy artykulacji.


Kiedy dziecko czteroletnie:

  • Mówi "sianki" zamiast sanki, "ziamek" zamiast zamek? Dziecko w tym wieku nie powinno już zmiękczać głosek s,z,c,dz.
  • Mówi "tot" zamiast kot, "duma" zamiast guma? Już najwyższy czas aby nauczyło się wymawiać głoski "k" i "g
  • Mówi "kom" zamiast dom, "gach" zamiast dach? Czterolatek powinien wymawiać głoski "t" i "d".
  • Mówi "łoda" zamiast woda? Nie powinno już zastępować głoski "w" przez "ł".
  • Mówi "lowel" zamiast rower? Dziecko ma czas do 6-go roku życia na to, aby nauczyć się wymawiać głoskę "r".
  • Mówi "jody" zamiast lody? Dziecko powinno już umieć wymawiać głoskę "l".

Kiedy dziecko pięcioletnie:

  • Około 50 % dzieci nie wymawia głosek sz, ż, cz, dż, r zastępując je innymi głoskami. Mówi, np. "zeka" zamiast rzeka, "capka" zamiast czapka.
  • Wymawia wyrazy z głoskami sz, ż, cz, dż z dziwnym brzmieniem? Być może nieodpowiednio układa język, realizując np. wymowę dorsalną lub boczną. Taka wymowa może dotyczyć także głosek: sz, c, dz.
  • Mówi "lęka" zastępując głoskę "r" głoską "l"? Jest to najtrudniejsza głoska do wypowiedzenia przez dziecko, pojawia się w mowie najpóźniej.
  • Wymawia głoskę "r" w dziwny sposób np. "po francusku"? Każda zła realizacja tej głoski podlega korekcie.
  • Mówi "samek", zamiast zamek, "foda" zamiast woda, "sima" zamiast zima? Dziecko w tym wieku nie powinno zamieniać głosek dźwięcznych na bezdźwięczne.
  • Dziecko nie mówi płynnie, zacina się, powtarza wyrazy? Tylko logopeda może określić, czy jest to niepłynność rozwojowa, czy jąkanie, a także udzielić odpowiednich wskazówek rodzicom.
  • Mówi niezrozumiale? Mowa dziecka pięcioletniego powinna być zrozumiała.
  • Mówiąc opuszcza w wyrazach trudniejsze głoski? Jest to normalne zjawisko dla dzieci w wieku 3, 4 lat. W wieku 5 lat niedopuszczalne. Także opuszczanie sylab czy przestawianie ich.

Dziecko sześcioletnie:

  • Około 20 % dzieci nie wymawia głosek sz, ż, cz, dż, r.
  • Powinno umieć budować wypowiedzi poprawne pod względem logiki i składni.

Dziecko siedmioletnie.

  • Wymowa powinna być prawidłowa.
  • Wszystkie głoski mówione prawidłowo, czysto, bez zniekształceń, bez zastępowania przez inne głoski. Jeśli zauważyli Państwo w/w objawy u swoich dzieci oznacza to, iż niezbędna będzie konsultacja logopedyczna.

Co jeszcze powinno nas zaniepokoić?

 

  • Dziecko w czasie mówienia wysuwa język między zęby.
  • Mówi przez nos, ma otwarte usta (gdy nie ma kataru).
  • Budowa narządów artykulacyjnych odbiega od normy (np. wady zgryzu, krótkie wędzidełko, rozszczep podniebienia, rozszczep warg).
  • Dziecko porozumiewa się za pomocą gestów, prostych sylab, nie rozumie, co do niego mówisz (brak rozumienia mowy jest niepokojący – sprawdź, czy dziecko dobrze słyszy).

Nawet nieznaczne trudności, jeśli nie są usunięte w porę, utrzymują się i stają się wadami wymowy.

Jednym z elementów terapii jest współpraca z rodzicami.
Bardzo dużą rolę w procesie terapii odgrywa zaangażowanie rodziców, którzy powinni motywować dziecko do wykonywania ćwiczeń utrwalających i doceniać na bieżąco każdy jego sukces.

Logopeda to specjalista, który może:

  • Nauczyć Twoje dziecko prawidłowo wymawiać wszystkie głoski języka polskiego.
  • Nauczyć je prawidłowo połykać.
  • Nauczyć je prawidłowo i wydajnie oddychać.
  • Pomóc mu w pokonaniu niepłynności mówienia(jąkaniu).
  • Nauczyć je jak dbać o swój głos.
  • Pomóc mu w nauce czytania i pisania, jeśli zajdzie taka potrzeba.
  • Nauczyć je różnicować głoski do siebie podobne.


Jakie są przyczyny problemów z wymową?

  • Zbyt długie karmienie butelką.
  • Zbyt długie ssanie smoczka.
  • Ssanie kciuka.
  • Dłużej utrzymujący się katar.
  • Przerośnięty trzeci migdał .
  • Problemy z przerośniętymi migdałkami podniebiennymi.
  • Infantylny sposób połykania – wsuwanie czubka języka między zęby.
  • Wada zgryzu.
  • Zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe lub wędzidełka wargowe.
  • Wczesna próchnica zębów mlecznych.
  • Rozszczep podniebienia lub /i warg.
  • Nieprawidłowe oddychanie.
  • Niedosłuch.
  • Dostarczanie nieprawidłowych wzorców wymowy (mówienie zdziecinniałe do dziecka).


Skuteczność terapii logopedycznej zależy:

  • Od rodzaju wady wymowy lub/i/ zaburzenia mowy.
  • Od sprawności umysłowej dziecka.
  • Od sprawności aparatu artykulacyjnego.
  • Od prawidłowej kompleksowej diagnozy.
  • Od systematyczności w uczęszczaniu na zajęcia logopedyczne i ćwiczeń z dzieckiem w domu.   
  • Od  wczesnego rozpoczęcia terapii.
  • Od aktywnego i świadomego udziału zarówno rodzica jak i dziecka w terapii.
  • Od porozumienia terapeuty z rodzicem.

Czas trwania leczenia logopedycznego zależy:

  • Od rodzaju zaburzenia.
  • Od rozległości deficytów.
  • Od wieku dziecka, w którym zgłoszono je na terapię.
  • Od współpracy rodziców z terapeutą.
  • Od systematyczności w ćwiczeniach z dzieckiem.

 

  • Logopedę, w jego pracy, wspomagają:
  • Psycholog - określa poziom rozwoju wszystkich funkcji poznawczych i        rozległości ewentualnych deficytów.
  • Ortodonta - zbada budowę zgryzu i ustali program ewentualnego leczenia (aparat ortodontyczny, ćwiczenia, zabiegi).
  • Laryngolog - zbada budowę jamy ustnej, nosowej, pomoże usunąć przyczyny problemów z oddychaniem (trzeci migdał, skrzywiona przegroda, katar, polipy), podetnie skrócone wędzidełko, zbada słuch.
  • Foniatra - zdiagnozuje ewentualne problemy z głosem i ustali rodzaj leczenia.
  • Audiolog - zajmuje się procesem słyszenia, chorobami narządu słuchu i problemami osób niedosłyszących.
  • Pedagog - bada poziom umiejętności szkolnych dziecka: pisania (ortografia), czytania, rozumienia przeczytanych treści oraz podejmie pracę w celu wyrównania deficytów w zakresie wyżej wymienionych umiejętności.
  • Pediatra - służy rodzicowi pomocą w dotarciu do wszystkich w/w    specjalistów.

mgr Mariola Foryś-Nikodem - LOGOPEDA